Bản đồ Chuỗi giá trị ngành Điện tử: "Đòn bẩy" mới cho dòng vốn đầu tư Hàn Quốc
Vào sáng ngày 18/12 vừa qua, tại Hà Nội, Cục Xúc tiến thương mại (VIETRADE – Bộ Công Thương) đã phối hợp cùng Cơ quan Xúc tiến thương mại và đầu tư Hàn Quốc (KOTRA) tổ chức Hội thảo Công bố “Bản đồ Chuỗi giá trị ngành điện – điện tử Việt Nam” và “Danh bạ doanh nghiệp liên kết”.
Ngành điện tử giữ vai trò “xương sống” trong cơ cấu xuất khẩu quốc gia
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Bùi Quang Hưng – Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại khẳng định, trong hơn một thập kỷ qua, điện – điện tử (E&E) đã vươn lên trở thành động lực tăng trưởng mạnh mẽ nhất của kinh tế Việt Nam. Từ một cứ điểm lắp ráp đơn thuần, Việt Nam đã trở thành mắt xích chiến lược trong chuỗi giá trị toàn cầu, thu hút các “ông lớn” như Samsung, LG, Intel.
Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, năm 2024, kim ngạch xuất khẩu của ngành đạt 126,5 tỷ USD và trong 11 tháng đầu năm 2025 đã đạt khoảng 143 tỷ USD, chiếm khoảng 1/3 tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Việt Nam hiện đứng trong nhóm top 10 quốc gia xuất khẩu điện tử lớn nhất thế giới, đồng thời là “cứ điểm sản xuất chiến lược” của nhiều tập đoàn đa quốc gia tại khu vực. Đây là những thành tựu rất đáng tự hào.
Tuy nhiên, bên cạnh những con số ấn tượng, ngành điện tử vẫn đối mặt với các “điểm nghẽn” như chuỗi cung ứng phân mảnh và khoảng cách thông tin lớn giữa doanh nghiệp nội địa và khối FDI. Nhiều doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ (SME) và doanh nghiệp có quy mô trung bình (MSE) nước ngoài vẫn còn ngần ngại đầu tư vào Việt Nam do thiếu dữ liệu toàn diện về từng khâu từ R&D, linh kiện đến logistics.
Bước tiến chiến lược trong việc hệ thống hóa dữ liệu ngành
Để giải quyết những khó khăn này và tạo ra động lực cho làn sóng đầu tư thứ hai của các doanh nghiệp SME/MSE nước ngoài vào Việt Nam, Cục Xúc tiến thương mại (VIETRADE) và Cơ quan Xúc tiến thương mại-đầu tư Hàn Quốc (KOTRA) đã hợp tác công bố “Bản đồ Chuỗi giá trị điện-điện tử Việt Nam” và “Danh bạ doanh nghiệp liên kết” sau quá trình phân tích chuyên sâu ngành E&E Việt Nam.
Bộ tài liệu “Bản đồ Chuỗi giá trị ngành Điện, Điện tử Việt Nam” kèm “Danh bạ doanh nghiệp liên kết” được công bố là kết quả của một quá trình phân tích chuyên sâu và hệ thống hóa thông tin của 742 doanh nghiệp đang hoạt động tích cực trong 7 lĩnh vực điện – điện tử chủ chốt. Với tổng quy mô 913 trang, bao gồm hơn 100 trang Bản đồ chuỗi giá trị và phần danh bạ chi tiết, bộ tài liệu này được thiết kế theo lối trực quan và khoa học. Theo nhận định từ Cục Xúc tiến thương mại, đây là hạ tầng dữ liệu giúp các bên liên quan nắm bắt được toàn cảnh năng lực sản xuất cũng như vị trí cụ thể của từng doanh nghiệp trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Theo ông Bùi Quang Hưng, ý nghĩa chiến lược của sáng kiến này càng được nhấn mạnh hơn, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI đang diễn ra gay gắt. Ông chỉ rõ rằng các quốc gia trong khu vực như Thái Lan, Malaysia hay Indonesia đều đã và đang đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống bản đồ chuỗi giá trị để hỗ trợ doanh nghiệp và gia tăng sức hút đầu tư. Chính vì vậy, việc xây dựng Bản đồ Chuỗi giá trị ngành Điện – Điện tử của Việt Nam không chỉ là một giải pháp kỹ thuật mà còn là bước đi mang tính sống còn để đảm bảo sự phát triển lâu dài và tự chủ cho ngành công nghiệp trọng điểm này.
Bên cạnh đó, ông Bok Dug Gyou, Trưởng ban Korea Desk tại VIETRADE cũng bày tỏ quan điểm: “Nếu việc mở rộng đầu tư từ các SME nước ngoài được thực hiện dựa trên Bản đồ chuỗi giá trị và danh bạ này, nó sẽ thúc đẩy chuyển giao công nghệ mạnh mẽ hơn giữa các SME, từ đó đẩy nhanh quá trình nội địa hóa (tự chủ công nghệ) của các doanh nghiệp Việt Nam.”
Minh bạch hóa cung ứng và tối ưu hóa kết nối đầu tư FDI
Một trong những lợi ích cốt lõi nhất mà Bản đồ Chuỗi giá trị mang lại chính là khả năng minh bạch hóa chuỗi cung ứng. Lần đầu tiên, các nhà đầu tư nước ngoài có thể nhìn rõ bức tranh toàn cảnh về việc doanh nghiệp nào sản xuất linh kiện gì, nằm ở phân khúc nào và năng lực thực tế ra sao. Điều này giúp thu hẹp đáng kể rào cản về thông tin, một thách thức lớn thường khiến các nhà đầu tư FDI ngần ngại khi ra quyết định thâm nhập thị trường. Đồng thời, tài liệu này giúp nhận diện chính xác các mắt xích còn thiếu để từ đó định hướng các hoạt động xúc tiến thương mại và đầu tư đi đúng trọng tâm, vào đúng những lĩnh vực mà Việt Nam đang cần bổ sung năng lực.
Đặc biệt, sự ra đời của bản đồ này mở ra cơ hội vàng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) nước ngoài, nhất là các đối tác Hàn Quốc, trong việc mở rộng đầu tư và chuyển giao công nghệ. Khi các doanh nghiệp Việt Nam được định vị rõ ràng về năng lực trên một nền tảng chính thức, khả năng kết nối và tham gia vào mạng lưới cung ứng toàn cầu sẽ tăng lên đáng kể. Điều này không chỉ giúp các nhà đầu tư Hàn Quốc tìm được vị trí đặt nhà máy phù hợp trong các khu công nghiệp mà còn đẩy nhanh quá trình nội địa hóa và tự chủ công nghệ cho các đối tác bản địa.
Hiện thực hóa “Kỳ tích Sông Hồng” dựa trên chiếc la bàn mang tên “Bản đồ Chuỗi giá trị”
Sự ra đời của Bản đồ Chuỗi giá trị được kỳ vọng sẽ tạo ra tác động lan tỏa tích cực đến toàn bộ hệ sinh thái sản xuất và hạ tầng công nghiệp. Khi thông tin được số hóa và trực quan hóa, các cơ quan quản lý và các đơn vị tư vấn đầu tư sẽ có cơ sở khoa học để biết rõ cần thu hút loại hình doanh nghiệp nào để tối ưu hóa năng lực cạnh tranh toàn cầu. Cục Xúc tiến thương mại cam kết sẽ tích cực ứng dụng bộ dữ liệu này vào các chương trình hội chợ, triển lãm và kết nối cung – cầu để hỗ trợ doanh nghiệp khai thác tối đa cơ hội thị trường.
Dưới góc độ của một đơn vị tư vấn và tham gia sự kiện, AVA Consulting nhận thấy đây là “thời điểm vàng” để các nhà đầu tư định vị lại chiến lược tại Việt Nam. Theo nhận định từ Cục Xúc tiến thương mại, dù các quốc gia dẫn đầu như Nhật Bản hay Hàn Quốc phải mất hàng thập kỷ để thống trị ngành điện tử, nhưng với chiến lược hệ thống dựa trên chẩn đoán chính xác và chính sách hiệu quả, Việt Nam hoàn toàn có thể hiện thực hóa “Kỳ tích Sông Hồng” trong tương lai gần. Việc sở hữu một hạ tầng thông tin chiến lược như Bản đồ Chuỗi giá trị chính là bước đi đầu tiên để đưa Việt Nam vượt qua các giới hạn cũ, vươn mình trở thành một cường quốc công nghiệp thế hệ mới.